image10

Ermenistan Hakkında Bilmedikleriniz

Ermenistan, bağımsızlığını kazandıktan sonra genç bir devlet olarak yaşadığı sorunları hızla aşarak her geçen gün daha fazla ziyaretçi çeken bir ülke haline geldi. 


Yıllar içinde Türkiye’den Ermenistan sivil toplum, sanat ve eğitim projelerinin yanı sıra ticaret için gelenler çoğalmaya başladıkça, önyargıların yerini gerçekler, yaşanmışlıklar, anılar ve dostluklar aldı. 

Ermenistan, tarihi ve sanatının yanı sıra gelişen turizminin yanı sarı turistler için gayet rahat ve güvenilir bir ülke etiketine sahip. Ülkenin, genellikle pek bilinmeyen doğal ve mimari güzelliklerinin peşinden gelenler Yerevan’ın dışındaki şehirleri ve köyleri de çok beğeniyorlar. 


Size Ermenistan hakkında bilmediğinizi düşündüğümüz bilgileri topladık.

Ünlü "National Geographic" dergisi, 2016 yılında dünyanın farklı yerlerinde bulunan ve daha fazla turist tarafından ziyaret edilmeyi hak eden ülkeler listesini hazırladı.  10 ülkeden oluşan listede Ermenistan ilk sıralarda yerini aldı.  

MANASTIRLAR DİYARI...

image11

İlk Hristiyan Ülke!


 Ermenistan Hristiyanlığı resmi din olarak kabul eden ilk ülke, fakat bu kabul sonrası ülke hiçbir dönem din ile idare edilmedi. Manastırlar Diyarı Ermenistan! 


İlk Hristiyan ülke olması sebebi ile en eski manastırları görmek mümkün, bu yüzden ülkede birçoğu 4-6. yüzyıla ait gayet iyi korunmuş manastırlar var, bunların başında Echmiazdin, Hrpisime, Gayane, Tatev Manastırı geliyor.




·       


Küçük Ülkede 3 UNESCO Mirası var!


Haghpat ve Sanahin Katedralleri (1996), Echmiadzin Ana Kaderal, kiliseleri ve Zvartnots şehri (2000), Geghard Katedrali ve Yukarı Azat Vadisi (2000).

Çiğdem MATER'in kaleminden "Ararat’ın Eteğinde Khor Virap" yazısını mutlaka okuyun...

Çivi yazısı ile yazılan kitabe

Roma’dan Eski Şehir Yerevan!

Modern Ermenistan’ın başkeni Yerevan, Roma’dan tam 29 yıl önce, MÖ 782 yılında kuruldu. 2018 yılında Yerevan 2800. yaş gününü kutladı.  Dünyada kuruluş tarihi kesin olarak bilinen şehirlerin sayısı oldukça az. Yerevan’ın MÖ 782 yılında kurulduğunun kesin olarak bilinmesi ise, bu tarihin bir kitabe ile tescillenmiş olmasından kaynaklanıyor. Çivi yazısı ile yazılmış bu kitabede ‘Ben Menua’nın oğlu kral Arkişdi, bu kenti kurdum’ yazısında tarih de belirtilmiş.

image12

Kafkasların En Büyük Camiisi!

Yerevan’daki Gök Camii! Mavili kubbesi nedeniyle Gök Camii adını taşıyan Kafkasya coğrafyasındaki en eski ve güzel camilerden biri olan bu yapı Ermenistan’daki müslümanların Merkez Cami’si olarak da biliniyor. İran’lı hükümdar Nadir Şah döneminde 1766 yılında, Hüseyin Ali Han tarafından Yerevan’da inşaa edilen Gök Cami, 24 metre uzunluğundaki 4 minaresi ve 28 odası ile geniş avluya sahip 7 bin metre karelik alan kaplıyor. Bir Şii camisi olan Gök Cami, günümüzde İranlı müslüman topluluğu tarafından kullanılıyor.  

image13

Ararat Her Yerde

Ermenilerin için kutsal olan bu dağ aynı zamanda onlar için Antik Vatan’ın en önemli simgesidir. Yaradılış Kitabı’nda Nuh’un Gemisi’nin Ağrı dağında karaya oturduğu anlatıldığından, Ararat (Masis olarak da bilinir) kutsal bir özellik de kazanmıştır. 


Cem Balkan Yerevan'daki Camiyi sizin için yazdı: "Kafkasların En Büyük Mescidi Gök Mescit."

Bunları Biliyor Musunuz?

ermenilerin anavatanı dünya

image14

Yurt dışında yaşayan Ermeni nüfusu, Ermenistan’dakinden fazla. 1915 yılında Osmanlı İmparatorluğu yıllarında yaşanan tehcir sırasında hayatını kaybeden Ermenilerin çocukları dünyaya dağıldılar. Ermenistan nüfusu bugün resmi verilere göre 3 milyon, Ermenistan dışında ise 7-8 milyon Ermeni'nin yaşadığı biliniyor. Ermeni nüfusunun yoğun olduğu ülkelerin başında Rusya, ABD ve Fransa geliyor.

Batı ve Doğu Ermenicesi

image15

Modern Ermeni dilinin iki edebi formu vardır: Doğu ve Batı Ermenicesi! Klasik Ermenice (Grabar) 1500 yıl Ermeni dilinde iletişimin yazılı mecrası olarak hizmet verdikten sonra 19. yüzyılda yavaş yavaş kayboldu. Bu süreçte doğal olarak konuşulan dil giderek değişti. Orta Ermenice olarak anılan dilde çok sayıda yazılı ve basılı eser verildi. Bu dil, bölgeden bölgeye, dönemden döneme gramer ve sözcük dağarcığı açısından farklılıklar içeren bir evrim geçirdi. 

Satranç Zorunlu Ders!

image16

Evet, yanlış duymadınız, Satranç 2011 yılından bu yana okullarda zorunlu ders haline geldi, hem de birinci sınıftan itibaren. Ermeniler, Orta Çağ’dan bu yana severek oynadıklarını Satrançtaki başarılarını, SSCB döneminde ver ardından bağımsızlıklarını kazandıktan sonra da devam ettirdi. Dünya şampiyonalarından tanıdığımız kadın ve erkek Ermeni satranç oyuncuları, Ermenistan’ın gururu.

Ünlü Ermeniler

image17

Ünlü Ermeniler! Türkiye’de severek izlediğimiz bazı sanatçıların Ermeni olduklarını ne yazık ki çok sonra öğrenebildik. Numbar Terziyan, Adile Naşit, Vahi Öz, bunlardan yanlızca birkaçı. Peki ya bu ünlülerin Ermeni olduklarını biliyor muydunuz? Charles Aznavour, Cher, Andre Agassi, Garry Kasparov, Kirk Kerkorian, Serj Tankian (System of a Down), Kardashian kardeşler, Joe Manganiello, Alain Prost, Atom Egoyan, Arshile Gorky, William Saroyan, Daron Acemoğlu.

Yerevan Pembe Şehir

image18


· Pembe Şehir! Yerevan şehir mimarisinde oldukça kullanınılan volkanik bir taş olan Pembe tüf taşı sebebiyle şehre Pembe Şehir denildiğini biliyor muydunuz?

ChurchIll Ermeni Konyağına Bayılırdı!

image19


II. Dünya savaşı döneminde Yalta Konferansı günlerinde, Joseph Stalin’in hediyesi olan Ermeni konyaklarını çok beğenen Churchill’in daha sonra mütemadiyen Ermenistan’dan konyak getirttiğini bileniniz sanıyoruz çok az. 

image20

Khajkarlar

Khajkar! Özgün bir Ermeni sanat formu olan Khajkarlar (Haçkar), Ermenice “haç” ve “taş” sözcüklerinin birleşiminden doğmuştur ve bu yüzden İngilizce’ye “cross-stone” yani “haç-taş” olarak geçmiştirler. 


Hristiyan mirasının dile gelişi olarak adlandırılan Haçkarlar birer süsleme unsuru olarak kullanılır. Haçkarlarda çeşitli motiflerin yanı sıra en çok “Hayat Ağacı” öğesini görürüz. Taşa oyulan örgü motifi, Kelt sanatındakine benzer bir şekilde başlangıcı ve sonu olmayan bir sürekliliği ifade eder. “


Kanatlı Haç”lar da sık rastlanan bir motiftir. Burada, aşağıya ve iki yana doğru dairesel bir formdan iki kanatın birer alev gibi uzandığı, sivri uçlarıyla bir Ermeni haçı görürüz. Geometrik formlara ek olarak haçkarlarda üzüm, nar, bitki, hayvan ve seyrek de olsa insan imgelerine rastlanır.

Sevan Gölündeki  yarım adadaki kiliseye giderseniz,  çok değerli khajkarlar ile karşılaşacaksınız!

Ya Bunları?

GuInNess Rekortmeni Teleferik Ermenistan’da!

image21

Guinness Rekorlar Kitabı’na göre, 5572 m uzunluğundaki teleferik, dünyanın duraksız en uzun teleferiği. Halizor köyünü ve Tatev Katedrali’ni birbirine bağlayan bu teleferiği mutlaka görün, Vorortan nehrinin manzarasının tadını çıkarın. 

En Yüksek Krater Gölü Sevan!

image22

940 km² yüz ölçümüyle (yaklaşık 78 km uzunluğu, 56 km genişliği) sadece Ermenistan'ın değil, Kafkasya'nın da en büyük gölü olan Sevan, 1900 m yüksekliğiyle dünyanın bu büyüklükteki en yüksek gölüdür. Sevan Ermenilerin kız ve erkek çocuklarına severek verdikleri bir isimdir de.

Bölgedeki En iyi Kayak Merkezi!

image23

 Kayak merkezi olan Tsakhkadzor kayak yapmayı sevenlerin gözbebeği, kayak yapmazsanız da bu doğa harikasını kış aylarında kaçırmayın deriz.

Ekmek Yerine Sofralarda Lavaş!

image24

  

2014 yılında Unesco’nun Dünya Mirası Listesi’ne giren lavaş sofraların olmazsa olmazı. Günlük ev sofralarında göreceğiniz lavaşı, en ünlü restoranlarda, hatta otellerdeki düğün masalarında bile görmeniz mümkün.

Halk Oyunları

image25

Kochari, Tamzara ve Daroni! Her kültürde olduğu gibi dans sanatı, Ermeni kültür mirasının da önemli bir parçası. Uzun süre Ermenilerin yaşadığı birçok bölgeye ait farklı danslar olduğu gibi, daha yaygın olarak bilinen formlar da var.  Aynı bölgelerde yaşamış Kürtlerin, Türklerin, Gürcülerin, Azerilerin ve diğer birçok halkın dans geleneklerinden mutlaka birşey bulacaksınız! 

Tanıdık Tüm Batıl İnançlar Burada!

image26


Türkiye’de alışık olduğunuz tüm alışkanlıkların yanında batıl inançlar konusunda da çok ortaklık var. Her yerde rastlayacağınız nazar boncuklarının yanı sıra  tahtaya vuran, kulağını çeken Ermenileri görünce şaşırmayın. Kahve fallarından tutun da kurşun dökmeye kadar bildiğiniz herşey bu topraklarda da var.

image27

Kayısı Ülkesi Ermenistan!

Kayısı Ermenistan için çok önemli. 


Bu topraklar kayısının vatanı olarak biliniyor, işte bu yüzden kayısının Latine adı Prunus Armeniaca, yani Ermeni Eriği.  


Kayısının sadece kendisi değil, ağacı ve çekirdekleri bile çok kıymetli Ermenistan’da. Kayısı ağacından yapılan Duduklar, çekirdeğinden hazırlanan süs eşyaları ve takıların yanı sıra sofralarda da baskın hep kayısı. 


Kayısından reçeller, meyve suları, pestiller, çaylar yapıldığı gibi, kayısılı pilav, kayısı soslu biftek de sofraların önemli tadlarından. Ulusulararası Altın Kayısı Film Festivali’ne bile ismini veren kayısının sabunu ve çekirdeğinden elde edilen yağını mutlaka deneyin! 

Kayısı Rengi

Ermenice kayısının adını verdiği bir renk bile var Kayısı Rengi! Antik Ermeni Krallıklarında kralların giydiği kıyafetlerin kayısı rengi olduğunu tahmin edebilir miydiniz?

Ermenistan’da Bulunan En eski 10 Şey

325.000 yaşındaki Taş Çağı Aletleri

image28

Ermenistan’ın Nor Gegh arkeolojik bölgesinde 325.000 -335.000 yaşlarında benzerine rastlanmayan binlerce taş ürünü keşfedildi. Bu bize eski dünyada insanların teknolojik gelişmesinin farklı bölgelerde farklı şekilde ilerlediğini gösteren net bir kanıt. Ayrıca bu aletler bilim tarihinde de önemli bir yere sahip zira daha önceden medeniyetin tek bir noktadan dünyaya dağıldığı düşünülüyordu. Ermenistan’daki bu buluşlar Science Journal’da yayınlandıktan sonra insan gelişiminin Afrika’dan dünyaya yayıldığına dair genel kabul sarsıldı.


 

7.500 yaşındaki “Rasathane”

image29

Carahunge veya Zorats Karer (Ermeni Stonehenge’i olarak da bilinir) başkent Yerevan’a 200 km uzaklıkta Sisian kasabasına yakın bir yerde yer alan daire şeklinde antik taşlardan oluşuyor. Stonehenge’den 2.000 yıl daha eski olan yerin bilinen en eski rasathane olduğuna inanılıyor.



En Eski Petroglifler

image30

 7.500 yaşındaki petroglif. Ermenistan pek çok tarımsal üretim ve evcil hayvanın resmedildiği antik petrogliflere ev sahipliği yapıyor.



6.100 yaşındaki “Şarap Üretim Yeri”

image31

Uluslararası arkeologlardan oluşan bir grup 6.000 yaşındaki şarap yapmaya yarayan bir üzüm ezici ortaya çıkardı. O bölgede aynı zamanda mayalama ve saklama kabı, şarap kupaları, üzüm yaprağı, kabuğu ve çekirdeği de bulundu. Şarabın dini nedenlerle ya da ritüellerde kullanıldığına inanılıyor. Ermenistan yaylaları bağcılığın doğduğu yer olarak biliniyor.

6.000 yaşındaki “İnsan Beyni”

image32


Ermenistan’ın güneyindeki Arpa nehrine bakan bir mağarada bilim insanları Bakır Çağı’ndan kalma üç insan kafatası keşfetti.  Bu kafatasları 6.000 yıl önce yaşamış olan üç küçük kıza ait. Mağaranın nemli ortamı beyindeki kan hücrelerinin korunmasını sağlamış; bu da korunan en eski insan beyni olma özelliğini sağlıyor. Beyin, en eski Mısır mumyalarından 1.000 yıl daha eski. 

6.000 yaşındaki “Metal Dökümhanesi”

image33

Orta Ermenistan’ın Metsamor arkeolojik yerleşkesindeki Bronz Çağı’na yönelik kazılarda metal sanayi tesisi bulundu. Tesis iki çeşit yüksek fırını içeren bir dökümhaneye sahipti. Dökümhanede altın, bakır ve pek çok çeşit manganez, çinko, striknin, cıva ve demir çeşitleri işleniyordu.

5.900 yaşındaki “Etek”

image34

Ermenistan’ın güneyindeki kazılarda Areni-1 mağarasında kamıştan yapılmış 5.900 yaşındaki bir eteğin parçası, diğer saman dokuması materyallerle, bulundu. Etek, dünyanın en eski kamıştan yapılan kıyafet parçası olarak kabul ediliyor.

5.500 yaşındaki “Deri Ayakkabı”

image35

Mükemmel şekilde korunmuş olan ayakkabı, Mısır’daki Giza Piramidi’nden 1.000 yıl daha eski. Ermenistan’da küçük bir mağarada bulunan 5.500 yaşındaki ayakkabı, dünyanın en eski deri ayakkabısı. Ayakkabı tek parça sığır derisinden yapılmış, iki katmana ayrılmış, tabaklanmış ve bağlanmış halde bulundu.



4.500 yaşındaki “Savaş Atları”

image36

Ermeni arkeologlar Nerkin Naver’de içlerinde savaş atlarının da olduğu kurban edilen hayvanların yer aldığı 4.500 yaşında bir mezarlık alanı buldu. Bunlar askeri amaçla kullanılan evcilleştirilmiş en eski at kemikleriydi.



4.000 yaşında “Yük Arabası”

image37

Ermenistan’daki kazılarda bir düzineden fazla antik mezara rastlandı. En dikkat çekeni Sevan gölü yakınındaki Lchashen’deki mezarda bir düzineden fazla iki ve dört tekerlekli yük arabası, ayrıca tekerlekleri kilitlenmiş iki tekerlekli at arabası bulundu. Bunlar dünyada bilinen en eski yük arabalarıdır.